Diş eti iltihabı mı, periodontitis mi? Derin diş eti temizliği (kök yüzeyi düzleştirme) nedir?

Muayene sonrasında “diş etlerinizde cep oluşmuş, derin temizlik gerekiyor” cümlesini duyan birçok kişi bunun normal diş taşı temizliğinden ne farkı olduğunu merak eder. Bu farkı anlamak için önce diş eti hastalığının iki farklı evresini tanımak gerekir: diş eti iltihabı (gingivitis) ve periodontitis. Bu yazıda ikisi arasındaki farkı, derin diş eti temizliğinin nasıl yapıldığını ve sonrasında neler bekleneceğini anlatıyoruz.

Diş eti iltihabı (gingivitis): Erken ve geri dönebilen evre

Diş yüzeyinde biriken bakteri tabakası (plak) yeterince temizlenmediğinde diş eti buna iltihapla tepki verir. Diş eti kızarır, hafifçe şişer ve fırçalarken ya da diş ipi kullanırken kanayabilir. Bu evrede dişi yerinde tutan kemik ve bağ dokusu henüz etkilenmemiştir. İyi bir ağız bakımı ve profesyonel temizlikle diş eti iltihabı genellikle tamamen geçer.

Periodontitis: Destek dokuların etkilendiği evre

İltihap uzun süre devam ederse bazı kişilerde diş eti ile diş arasındaki bağlantı zayıflar ve dişi çevreleyen kemikte kayıp başlar. Diş ile diş eti arasında normalden derin boşluklar, yani periodontal cepler oluşur. Bu ceplerin içinde plak ve sertleşmiş diş taşı birikir; buralar fırça ve diş ipiyle evde temizlenemez.

Periodontitiste kaybedilen kemik genellikle kendiliğinden geri gelmez. Ancak hastalık uygun tedavi ve düzenli bakımla durdurulabilir ve uzun yıllar kontrol altında tutulabilir. Sigara kullanımı, kontrolsüz şeker hastalığı ve yetersiz ağız hijyeni hastalığın ilerlemesini kolaylaştıran başlıca etkenlerdendir.

Hangi evrede olduğum nasıl anlaşılır?

Periodontitis çoğu zaman ağrısız ilerler; bu yüzden kişinin kendi gözlemiyle ayırt etmesi zordur. Muayenede hekim, ince ve ölçekli bir aletle (periodontal sond) her dişin çevresindeki cep derinliğini ölçer, kanama olup olmadığına ve dişlerde sallanma bulunup bulunmadığına bakar. Kemik seviyesini değerlendirmek için röntgen de gerekebilir. Aşağıdaki belirtiler muayene için iyi bir nedendir:

• Haftalarca süren diş eti kanaması
• Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
• Dişlerin uzamış gibi görünmesi, diş aralarında yeni boşluklar açılması
• Dişlerde sallanma ya da ısırışın değiştiği hissi

Derin diş eti temizliği nedir, normal temizlikten farkı ne?

Rutin diş taşı temizliği, çoğunlukla diş eti çizgisinin üzerindeki ve hemen altındaki taşların temizlenmesidir. Derin diş eti temizliğinde ise periodontal ceplerin içine, diş kökünün yüzeyine kadar inilir. Halk arasında “küretaj” olarak da bilinen bu işlemin amacı:

• Cep içindeki diş taşını ve bakteri birikintisini temizlemek,
• Kök yüzeyini pürüzlerden arındırarak plak tutunmasını azaltmak,
• Diş etinin iyileşip köke daha sıkı yanaşmasına ortam hazırlamaktır.

İşlem, ceplerin derinliğine ve yaygınlığına göre tek seferde ya da ağzın bölgelere ayrılarak birkaç seansta yapılabilir. Konforlu olması için genellikle ilgili bölge lokal anesteziyle uyuşturulur.

İşlemden sonra neler beklenir?

• Hassasiyet: İlk günlerde diş etinde hafif acıma ve soğuğa karşı diş hassasiyeti olabilir; bu genellikle zamanla azalır.
• Diş etinde çekilme görünümü: İltihap ve şişlik azaldıkça diş eti sıkılaşır ve biraz geri çekilmiş gibi görünebilir. Bu, şişliğin inmesinin bir sonucudur.
• Kanamanın azalması: Evde bakım düzenli sürdürülürse fırçalama sırasındaki kanamanın belirgin biçimde azalması beklenir.
• Yeniden değerlendirme: Diş etinin iyileşmesi için birkaç hafta beklendikten sonra cep derinlikleri yeniden ölçülür. Bazı derin bölgelerde ek tedavi gerekip gerekmediği bu kontrolde planlanır.

Tedavi bitti, sonra?

Periodontitis, tedaviden sonra da takip isteyen bir durumdur. Hekiminiz size uygun aralıklarla (çoğu zaman altı aydan daha sık) bakım seansları önerebilir. Bu seanslarda cepler kontrol edilir ve yeniden biriken taşlar temizlenir. Evde ise iyi bir fırçalama tekniği, diş aralarının her gün temizlenmesi ve sigaranın bırakılması sonucu doğrudan etkiler. Şeker hastalığı olanlarda kan şekeri kontrolü de diş eti sağlığı için önemlidir.

Sık sorulan sorular

Derin temizlik dişlere zarar verir mi?

Hayır. İşlem diş taşını ve birikintileri hedefler. Geçici hassasiyet olabilir; ancak tedavi edilmeyen periodontitis, dişi destekleyen dokular için çok daha büyük bir sorundur.

Sallanan dişim tedaviden sonra sıkılaşır mı?

İltihabın azalmasıyla bazı dişlerde sallanma bir miktar azalabilir. Ne kadar düzeleceği, kaybedilen kemik miktarına bağlıdır ve muayeneyle değerlendirilir.

Antibiyotik kullanmam gerekir mi?

Çoğu durumda temel tedavi mekanik temizliktir. Antibiyotik yalnızca hekimin gerekli gördüğü bazı durumlarda, temizliğe ek olarak düşünülür.

Son söz

Diş eti hastalığı erken yakalandığında tamamen geçebilir; ilerlediğinde ise doğru tedavi ve düzenli bakımla kontrol altında tutulabilir. Uzun süren kanama, ağız kokusu ya da dişlerde değişiklik fark ediyorsanız, Sincan’da ya da size en yakın yerde bir diş hekimi muayenesiyle diş etlerinizin durumunu öğrenmeniz en sağlıklı adım olacaktır.

Yazar: Dt. Emre Durlanık