Isırınca keskin bir ağrı saplıyor ama röntgen temiz: Çatlak diş sendromu nedir?

Bazı hastalar şöyle anlatır: “Belli bir şeyi ısırdığımda, özellikle de ısırıp bırakırken bir an için keskin bir ağrı saplıyor. Sonra geçiyor. Hangi diş olduğunu da tam gösteremiyorum.” Muayenede belirgin bir çürük görülmeyebilir, röntgen de temiz çıkabilir. Bu tablo, diş hekimlerinin “çatlak diş sendromu” olarak adlandırdığı duruma işaret ediyor olabilir. Bu yazıda çatlak dişin nasıl anlaşıldığını, neden oluştuğunu ve neler yapılabileceğini anlatıyoruz.

Çatlak diş sendromu nedir?

Dişte, dışarıdan bakıldığında çoğu zaman fark edilmeyen ince bir çatlak oluştuğunda görülen belirtiler bütününe verilen addır. Çatlak, minede başlayıp dişin iç tabakası olan dentine ilerleyebilir. Isırırken dişin iki parçası çok az birbirinden uzaklaşır, bırakınca yeniden kapanır. Bu küçük hareket, dişin içindeki sinirsel yapıyı uyararak kısa ve keskin bir ağrıya yol açar. Bu durum en sık arka azı dişlerinde görülür.

Hangi belirtiler çatlak dişi düşündürür?

• Isırırken, özellikle de ısırmayı bırakırken gelen kısa, keskin ağrı
• Belirli sertlikteki yiyeceklerde ya da belli bir açıyla ısırınca ortaya çıkan ağrı
• Soğuk yiyecek ve içeceklere karşı hassasiyet
• Ağrının hangi dişten geldiğinin tam olarak anlaşılamaması
• Bir süre şikayetsiz dönemlerin ardından ağrının yeniden ortaya çıkması

Bu belirtiler başka diş sorunlarında da görülebilir. O yüzden tanı ancak muayeneyle konulabilir.

Diş neden çatlar?

• Diş sıkma ve gıcırdatma: Uzun süre tekrarlanan yüksek kuvvetler dişte yorulma çatlaklarına yol açabilir.
• Sert cisimleri ısırmak: Buz çiğnemek, kabuklu kuruyemişi dişle kırmak, zeytin çekirdeğine ya da sert şekere beklenmedik şekilde ısırmak sık görülen nedenlerdir.
• Büyük dolgular: Dişin büyük bölümü dolguyla yapılmışsa kalan diş duvarları incelir ve çatlamaya daha yatkın hale gelir.
• Kanal tedavisi yapılmış dişler: Bu dişler, üzeri uygun şekilde korunmadığında kırılmaya ve çatlamaya daha yatkın olabilir.
• Ani sıcaklık değişimleri ve darbeler: Çok sıcak bir yiyecekten hemen sonra çok soğuk bir şey tüketmek ya da ağıza alınan bir darbe de katkıda bulunabilir.

Neden röntgende görünmeyebilir?

Çatlaklar çoğu zaman çok incedir ve röntgen ışınının geliş yönüne paralel uzanmadıklarında filmde iz bırakmazlar. Bu yüzden “röntgen temiz” demek, dişte çatlak olmadığı anlamına gelmez. Hekim tanı için genellikle birkaç yöntemi birlikte kullanır:

• Isırma testi: Dişin her tümseğine ayrı ayrı ısırtılarak ağrının hangi noktada oluştuğu araştırılır.
• Işıkla inceleme: Dişe güçlü bir ışık tutulduğunda çatlak, ışığın geçişinde bir çizgi gibi belirginleşebilir.
• Büyüteçle ve boyayla inceleme: Gerekirse çatlağı görünür kılan özel boyalar kullanılabilir.
• Eski dolgunun kaldırılması: Bazı durumlarda çatlak ancak mevcut dolgu çıkarıldığında görülebilir.

Tedavi nasıl yapılır?

Tedavi, çatlağın nerede olduğuna ve ne kadar derine ilerlediğine göre belirlenir. Amaç, dişin parçalarının ısırma sırasında birbirinden ayrılmasını engellemek ve çatlağın ilerlemesini durdurmaktır.

• Yüzeysel çatlaklar: Yalnızca minede kalan, ağrı yapmayan ince çizgiler çoğu zaman tedavi gerektirmez; izlenir.
• Tümsük çatlağı veya kırığı: Dolgu, onley ya da kaplama ile diş korunabilir.
• Dentine ilerlemiş çatlaklar: Dişi bir arada tutmak için üzerini saran bir kaplama gerekebilir.
• Sinire ulaşmış çatlaklar: Kaplamadan önce kanal tedavisi gerekebilir.
• Köke kadar uzanan derin yarılmalar: Bu durumda diş çoğu zaman korunamaz ve çekim düşünülebilir.

Çatlak ne kadar erken fark edilirse, dişi koruyan daha basit bir tedaviyle sonuç alma ihtimali o kadar artar. Diş sıkma alışkanlığı olanlarda tedaviden sonra gece plağı önerilebilir.

Sık sorulan sorular

Çatlak diş kendiliğinden iyileşir mi?

Hayır. Dişin sert dokuları kendini onaramaz. Çatlak, çiğneme kuvvetleriyle zaman içinde ilerleyebilir; bu yüzden belirtiler geçici olarak azalsa bile muayene önemlidir.

Muayeneye kadar ne yapabilirim?

Ağrıyan taraftan sert yiyecekleri ısırmamaya, buz ve kabuklu kuruyemiş çiğnememeye özen gösterin. Çok sıcak ve çok soğuk yiyecekleri arka arkaya tüketmekten kaçının. Bunlar çatlağın ilerleme riskini azaltmaya yardımcı olabilir, ancak tedavinin yerini tutmaz.

Dişlerimde ince çizgiler görüyorum, hepsi çatlak mı?

Yetişkinlerde ön dişlerde görülen ince, dikey çizgilerin çoğu yalnızca minede kalan yüzeysel çizgilerdir ve genellikle ağrı yapmaz. Bunların izlenmesi çoğu zaman yeterlidir. Şüpheniz varsa kontrolde hekiminize gösterebilirsiniz.

Son söz

Isırırken gelen kısa ve keskin ağrı, çoğu zaman “geçer” diye ertelenen bir şikayettir. Oysa çatlak dişlerde erken tanı, dişin korunabilmesi için büyük fark yaratır. Benzer bir ağrı yaşıyorsanız, hangi yiyeceklerde ve hangi tarafta ağrı olduğunu not alıp bir diş hekimine muayene olmanızı öneririz.

Yazar: Dt. Emre Durlanık