Fırçalarken diş etim kanıyor: Normal mi, fırçalamayı azaltmalı mıyım?

Dişlerinizi fırçalarken lavaboya tükürdüğünüzde pembe bir renk görüyorsunuz. Çoğu kişi bunu önemsemez, bazıları ise korkup o bölgeyi fırçalamayı bırakır. Her iki tepki de anlaşılırdır ama ikisi de sorunu çözmez. Bir diş hekiminin sık kullandığı bir benzetme var: Ellerinizi yıkarken her seferinde kanasaydı, bunu normal kabul etmez, hemen bir doktora görünürdünüz. Diş eti için de durum farklı değildir.

Sağlıklı diş eti kanamaz

Sağlıklı diş eti genellikle açık pembe renkte, sıkı yapıda ve dişe iyice oturmuş görünür. Normal bir fırçalama ya da diş ipi kullanımıyla kanamaz. Kanama, çoğu zaman diş etinde iltihap olduğunun ilk ve en belirgin işaretidir.

En sık neden: bakteri plakları ve diş eti iltihabı

Dişlerin yüzeyinde, özellikle diş etine yakın kısımlarda ve diş aralarında, gün boyunca ince ve yapışkan bir bakteri tabakası birikir. Buna plak denir. Plak düzenli olarak temizlenmediğinde diş eti buna iltihapla tepki verir: kızarır, şişer ve kolayca kanar. Bu tabloya diş eti iltihabı (gingivit) denir.

İyi haber şu: Gingivit, erken dönemde fark edilip plak düzenli olarak temizlendiğinde geri dönebilen bir durumdur. Kötü haber ise şu: Uzun süre görmezden gelinirse, plak sertleşip diş taşına dönüşebilir ve iltihap dişi destekleyen kemiğe kadar ilerleyebilir. Bu ileri tabloya periodontitis denir ve kemik kaybı genellikle kendiliğinden geri gelmez.

En yaygın hata: kanayan yeri fırçalamayı bırakmak

Muayenede sık duyduğumuz bir cümle vardır: “O bölge kanıyordu, ben de oraya pek dokunmadım.” Bu çok anlaşılır bir tepkidir, ancak sonuç tam tersidir. Kanayan bölge, plak biriken ve iltihaplı olan bölgedir. Fırçalamayı bırakmak, daha çok plak birikmesine ve iltihabın artmasına yol açar. Kanama, o bölgenin daha iyi temizlenmesi gerektiğinin bir işaretidir.

Burada önemli olan, daha sert değil, daha dikkatli temizlemektir:

• Yumuşak kıllı bir fırça kullanın ve fırçayı diş eti çizgisine hafif açıyla yerleştirin.
• Küçük, nazik hareketlerle her diş yüzeyini temizleyin; bastırarak ovalamaktan kaçının.
• Diş aralarını her gün diş ipi ya da uygun boyutta ara yüz fırçasıyla temizleyin. Diş ipini sadece sokup çıkarmak yerine dişin yan yüzeyine sararak kullanın.
• Günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca fırçalayın.

Plak kaynaklı basit bir diş eti iltihabında, düzenli ve doğru temizliğe başladıktan sonra kanamanın genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde azalması beklenir. İlk günlerde, uzun süredir temizlenmeyen aralarda kanama biraz artabilir; bu sizi yıldırmasın.

Gargara tek başına yeterli mi?

Gargara ağzda ferahlık hissi verebilir, ancak diş yüzeyine yapışmış plak tabakasını mekanik olarak kaldıramaz. Bu yüzden gargara, fırçalama ve diş arası temizliğinin yerine geçmez. Bazı durumlarda hekim belirli bir süre için tedavi amaçlı bir gargara önerebilir; bu da günlük temizliğe ek olarak kullanılır.

Kanamayı artırabilen diğer durumlar

Plak en sık neden olsa da bazı başka etkenler de diş eti kanamasını artırabilir ya da kolaylaştırabilir:

• Hormonal değişiklikler: Hamilelik ve ergenlik gibi dönemlerde diş etleri plaka karşı daha hassas tepki verebilir.
• Bazı ilaçlar: Kan sulandırıcı ilaçlar kanamanın daha kolay olmasına neden olabilir. Bu ilaçları kullanıyorsanız kendi başınıza kesmeyin; durumu hem hekiminize hem diş hekiminize bildirin.
• Diyabet: Kontrolsüz kan şekeri diş eti hastalığı riskini artırır.
• Yanlış fırçalama: Çok sert kıllı fırça ve aşırı bastırma diş etini tahriş edebilir.
• Uyumsuz dolgu veya kaplamalar: Kenarları plak tutan restorasyonlar, çevresindeki diş etinde kanamaya yol açabilir.
• Nadir de olsa genel sağlık sorunları: Bazı kan hastalıkları veya vitamin eksiklikleri de diş eti kanamasıyla kendini gösterebilir.

Sigara içenlerde yanıltıcı bir tablo

Sigara, diş etindeki kan akışını etkilediği için kanamayı maskeleyebilir. Yani sigara içen birinin diş eti, ciddi bir hastalık olmasına rağmen az kanayabilir. Bu yüzden “diş etim hiç kanamıyor” demek, sigara içenlerde her zaman güven verici değildir. Sigarayı bırakan bazı kişiler de ilk dönemde kanamanın arttığını fark edebilir; bu genellikle var olan iltihabın artık görünür hâle gelmesidir.

Ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?

• Düzenli ve doğru temizliğe rağmen kanama iki haftadan uzun sürüyorsa
• Diş etleriniz belirgin şekilde şişmiş, koyu kırmızı veya ağrılıysa
• Diş eti çekilmesi, dişlerde sallanma ya da diş aralarında açılma fark ettiyseniz
• Ağızda sürekli kötü tat veya koku varsa
• Kanama fırçalama olmadan, kendiliğinden oluyorsa ya da vücudunuzda kolay morarma gibi başka belirtiler de varsa

Diş taşı oluştuysa, fırça ile temizlenemez. Bu durumda hekim tarafından yapılan profesyonel temizlik gerekir. Daha ileri diş eti hastalığında ise diş eti altının temizlenmesi gibi ek tedaviler planlanabilir.

Sık sorulan sorular

Diş eti kanaması ağrı yapmadığına göre önemsiz mi?
Hayır. Diş eti hastalığı çoğu zaman ağrısız ilerler. Ağrının olmaması, sorunun olmadığı anlamına gelmez.

Diş ipi kullanmaya başlayınca kanama oldu, bırakmalı mıyım?
Hayır. Nazikçe kullanmaya devam edin. Plak kaynaklı iltihapta kanamanın zamanla azalması beklenir. Azalmıyorsa hekiminize görünün.

Hamileyim ve diş etlerim kanıyor, ne yapmalıyım?
Hamilelikte diş eti hassasiyeti sık görülür. Ağız temizliğine özen göstermek ve bir diş hekimi kontrolünden geçmek önerilir.

Son söz

Diş eti kanaması yaygındır ama normal değildir. Çoğu zaman erken dönemde düzenli ve doğru temizlikle düzelebilen bir uyarıdır. Kanamanın nedenini ve diş taşı olup olmadığını anlamak için bir diş hekimi muayenesi en sağlıklı başlangıç noktasıdır.

Yazar: Dt. Emre Durlanık