Diş apsesi ve yüzde şişlik: ne zaman acildir, ne yapılmalı?

Sabah aynaya baktığınızda yanağınızın şiştiğini ya da ağrıyan bir dişin çevresinde kabarıklık olduğunu fark etmek korkutucu olabilir. Bu tablonun en sık nedeni diş apsesidir. İyi haber şu: Apse çoğu zaman tedavi edilebilir. Önemli olan, hangi durumda beklenebileceğini, hangi durumda vakit kaybetmeden yardım alınması gerektiğini bilmektir.

Diş apsesi nedir?

Apse, bakterilerin oluşturduğu enfeksiyon sonucunda dokular arasında iltihap (irin) birikmesidir. Dişte iki ana yoldan gelişir: Derin bir çürük, çatlak veya kırık dişin iç kısmındaki sinir ve damarlara (pulpa) ulaşırsa enfeksiyon kök ucunda toplanabilir. Diğer yol ise ileri diş eti hastalığıdır; diş ile diş eti arasındaki derin ceplerde biriken bakteriler apseye yol açabilir.

Hangi belirtilerle kendini gösterir?

• Zonklayan, bazen kulağa veya çeneye yayılan ağrı
• Dişe dokununca veya ısırınca artan hassasiyet
• Diş eti üzerinde sivilceye benzer bir kabarıklık
• Yanakta, çene altında veya dudakta şişlik
• Ağızda kötü tat ya da koku, bazen ateş ve halsizlik

Apse bazen kendiliğinden boşalır ve ağrı aniden azalır. Bu, sorunun geçtiği anlamına gelmez; enfeksiyonun kaynağı yerinde durduğu için tablo tekrarlayabilir.

Ne zaman acildir?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa diş hekimi randevusu beklenmeden hemen bir hastane acil servisine başvurulmalıdır:

• Yutkunmada veya nefes almada zorluk
• Göz çevresine, boyuna veya ağız tabanına doğru hızla yayılan şişlik
• Ağzı açmakta belirgin güçlük
• Yüksek ateş, titreme veya genel durumun bozulması

Bu bulgular nadirdir, ancak enfeksiyonun derin dokulara yayıldığını gösterebilir ve hastanede değerlendirilmesi gerekir. Bunlar yoksa bile şişlik olan bir dişin aynı gün ya da en kısa sürede bir diş hekimince görülmesi en doğrusudur.

Antibiyotik tek başına yeterli mi?

Hayır. Antibiyotik, gerektiğinde enfeksiyonun yayılmasını sınırlamak için hekim tarafından reçete edilir; ancak enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldırmaz. Asıl tedavi kaynağa yöneliktir: Dişin durumuna göre iltihabın boşaltılması, kanal tedavisi, diş eti tedavisi ya da kurtarılamayacak dişlerde diş çekimi uygulanır. Evde kalan antibiyotiklerle ya da tavsiye üzerine kendi başınıza ilaç başlamamalısınız; yanlış ilaç ve yanlış süre hem etkisiz kalabilir hem de direnç gelişimine katkıda bulunabilir.

Hekime ulaşana kadar neler yapılabilir?

• Ağrı için, daha önce sorunsuz kullandığınız ve size uygun olan bir ağrı kesiciyi prospektüsteki doza uyarak kullanabilirsiniz.
• Ilık tuzlu suyla ağzınızı nazikçe çalkalayabilirsiniz.
• Yüzün dış kısmına sıcak kompres uygulamayın; şişliğin dışa doğru ilerlemesini kolaylaştırabilir. Gerekirse kısa süreli soğuk uygulama tercih edilebilir.
• Ağrı kesiciyi dişin veya diş etinin üzerine koymayın; dokuyu yakabilir.
• Diş eti üzerindeki kabarıklığı iğne veya benzeri bir şeyle kendiniz patlatmaya çalışmayın.

Sonuç

Diş kaynaklı şişlik, ihmal edilmemesi gereken bir belirtidir. Nefes alma, yutkunma veya ağız açma güçlüğü varsa acil servise; bunlar yoksa en kısa sürede diş hekiminize başvurun. Kliniğimizde şişlik ve apse şikâyetiyle gelen hastalarda önce muayene ve gerekli görüntüleme ile kaynak belirlenir, ardından dişin durumuna uygun tedavi planlanır. Muayene için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Yazan: Diş Hekimi Emre Durlanık